Grossman 10: journalistiek?

Grossmans evocatie van Stalingrad begint als volgt. 'Op sommige momenten leek het alsof het rimpelende oppervlak van de Wolga een onbeweeglijk vlak was, aan de oever waarvan de bevende aarde lag te deinen.' Ik citeer dit maar even omdat ik wel heb horen zeggen dat Grossman journalistiek schrijft.

Is dit journalistiek? Of poëzie?

Ik citeer verder: 'Honderden stukken zware Sovjetartillerie hielden de andere Wolga-oever onder vuur. Boven de Duitse stellingen op de zuidelijke helling van de Mamajev-heuvel vlogen kluiten aarde en klei door de lucht. Die opstuivende wolken aarde passeerden door de wondebaarlijke, onzichtbare zeef van de zwaartekracht, waarna zware brokken en kluiten op de grond neerregenden en de lichte deeltje opstegen.

Verdoofd en met ontstoken ogen boden de soldaten van het Rode Leger die dag een paar keer het hoofd aan de Duitse tanks en infanterie.'

Journalistiek?

'Voor de bevelhebbers, die waren afgesneden van de troepen, leek de dag eindeloos te duren. Tsjoejkov, Krylof en Goerov hadden alles geprobeerd om de tijd te vullen: ze hadden de schijn opgehouden het druk te hebben, ze hadden brieven geschreven, gediscussieerd over mogelijke troepenbewegingen van de vijand, grappen gemaakt, wodka gedronken met een hapje erbij en wodka zonder hapje en ze hadden zwijgend geluiserd naar het gebulder van de kanonnen. Een ijzeren wervelwind floot rond hun bunker en maaide alle leven weg dat even zijn hoofd boven het aardoppervlak uitstak. 'Laten we een potje kaarten,' zei Tsjoejkov en hij schoof de grote asbak vol peuken naar de rand van de tafel,'

Fictie? Hm. Tja. Maar de bevelhebbers van de Russen in Stalingrad heetten heel non-fictioneel Tsjoejkov, Krylof en Goerov.

Op de foto hierboven zijn ze alledrie te zien. Niet kaartend of wodka drinkend uiteraard.