Grossman 4: maximen

Specifiek voor Grossman: hij geneert zich niet voor zijn mening. Die stopt hij in zijn rijkgeschakeerde roman. En dan niet in de mond van een personage, waarachter de auteur zich zou kunnen verschuilen, maar recht voor de raap uit eigen mond. Zijn maximen zijn stelregels die hij geheel voor eigen rekening neemt.

Grossmans roman is een kruistocht tegen geweld. Tegen het geestelijke en lijfelijke geweld dat inherent is aan totalitaire regimes. Het positieve uitgangspunt van die stellingname wordt overduidelijk in zijn maximen geformuleerd.

Hier is er een uit het allereerste hoofdstuk.

'Onder een miljoen Russische boerenhutten zijn er geen twee precies gelijk, dat is uitgesloten. Alles wat leeft is uniek. Het is ondenkbaar dat twee mensen, of twee rozenbottelstruiken, identiek zijn. Waar individuele eigenaardigheden en bijzonderheden met geweld worden uitgewist, dooft het leven uit.'

Uigangspunt: alles wat leeft is uniek.

Het is het basis-maxime dat Grossman tot een supersympathieke schrijver maakt. Dat hij bovendien op onvergetelijke wijze laat zien wat in concreto de afgrijselijke gevolgen zijn, wanneer de liefde en eerbied voor het individuele, het unieke, het leven zelf, wordt verkracht, maakt hem tot een van de grootste romanschrijvers van de twintigste eeuw, misschien wel de allergrootste.