Pak Selo

Ik wandelde in de Baliem-vallei, even buiten Wamena. Dat was eind 1990, het liep tegen het nieuwe jaar. Het oude Nieuw-Guinea heette toen Irian Jaya. Pak Selo week niet van mijn zijde. Wanneer we een wiebelige brug over moesten, hield hij mijn hand stevig vast.

Vaak kruiste een zwart varkentje ons pad. Het schoot altijd schichtig weg. Pak Selo wees er naar en noemde het bedrag dat het dier waard was. Was het fors uitgevallen, dan trok hij een veelbetekenend gezicht. Dat liet weten: die mag er wezen.

Enig dóoórvragen in elementair Indonesisch (voor ons allebei een vreemde taal) leerde me dat je met twee flink uit de kluiten gewassen varkentjes een bruid kon bekostigen. Toen Pak Selo bemerkte dat deze informatie mijn belangstelling wekte, sloeg hij geen varkentje meer over. Van elk dier preciseerde hij de waarde door middel van een eenvoudige deel-som: zoveel van die per te verwerven bruid.

Ze leken vrij rond te lopen, die leuke zwarte beestjes, dikwijls ongeveer zo groot als een doorvoede kater, maar toch ook nogal eens scharminkelig. Maar ik vernam dat iedereen ter plaatse wel wist aan wie ze toebehoorden.

Ik vroeg Pak Selo of hij ook varkens bezat en of hij voornemens was om die eentueel in vrouw om te zetten. Het antwoord was ja, maar haast was er niet bij. Hij had al twee echtgenotes.

Hij en ik waren onmiddellijk na de aanvang van onze gezamenlijke voettocht door het woud van Irian Jaya vrienden geworden. Ik kon hem dus zonder enige schroom vragen of hij tevreden was met zijn dames.

'Ja', zei hij. 'Ze werken goed.'

Ik kwam, al wandelend met Pak Selo, veel aan de weet. Aan het einde van de wandeling offreerde ik hem een sigaret en een biljet van duizend roepiah, naar de koers dier dagen één gulden.
Ik wist dat het voor toen en daar een flink bedrag was. Maar ik mag graag gul zijn waar het niet veel kost.

Tegen hetzelfde tarief heb ik nog meer wandelingen met Pak Selo gemaakt - hij stelde zich eenvoudigweg op mijn pad wanneer ik mij vertoonde. Die wandelingen hebben weinig toegevoegde informatie opgeleverd, maar ze hebben onze vriendschap behoorlijk verstevigd.