Erbarme dich

Het allermooiste is: wat het allerontroerendst is. De allermooiste muziek is de aria 'Erbarme dich' uit Bachs Matthäus Passion. De onroering komt voort uit de emotionele herkenning.

Het mooist, door de melodie van de viool, door de menselijke stem, is dàt het? Zit daarin het geheim? In dàt alleen? Bijna. De tekst speelt een beslissende rol. De sopraan zingt: Erbarme dich, mein Gott, um meiner Zähren willen. Heb meelij met mij, God, omwille van mijn tranen.

Wanneer de haan kraait, realiseert Petrus zich wat hij gedaan heeft. Hij heeft Jezus verloochend. Drie maal!

Door die bewustwording, die zich manifesteert in zijn tranen, mag hij aanspraak maken op vergiffenis.

'Erbarme dich...', het is een oersterke tekst, geschreven door Christian Friedrich Henrici, zich als dichter en librettist sierend met het pseudoniem Picander. Zijn brood verdiende hij als belastingambtenaar te Leipzig. Zeg: als tollenaar. Een collega van de evangelist die het verhaal over Petrus' verloochening heeft verteld.

Je hoeft geen apostel of tollenaar te zijn om het schuldgevoel te herkennen. De herkenning zit 'm in de verloochening, die in relatie staat tot een belofte die is gemaakt. Aan een ander, maar boven al aan jezelf. Beseffen dat je verloochend hebt, het levert een treurnis op die doet smeken om erbarmen.

Wie herkent het niet?