Hanepikkelullie

Taaltekens leiden levens, net als wij allen. Ze worden geboren en ze leven er op los. Op een dag constateren we dat ze gestorven zijn. Het woord 'vlaflip', bijvoorbeeld, is eens gecreëerd, het heeft een tijdlang bestaan en nu is het uit de circulatie. Net als 'ootmoed', ik noem maar wat.

Nico Scheepmaker was een man met vrienden, veel vrienden. Ik was er een van. We hebben, toen we voor ons nummer op moesten komen, samen met anderen, aardige jongens, Russisch geleerd bij de School Militaire Inlichtingendienst in Harderwijk. Dat was om toekomstige krijgsgevangen te kunnen ondervragen. We werden vrienden. We hebben met onze gezinnen gezamenlijke vakanties doorgebracht, in de Lozère bijvoorbeeld en in de Val d'Hérens. Ik mocht in zijn huisje in Pingjum verblijven om er te schrijven. Daar heb ik ook zijn huwelijksfeest met Anne meegemaakt.

Ansichtkaarten schrijven deed Nico niet of nauwelijks. Dat deed Anne. Ik heb er nog ongeveer 739 van haar hand in oude schoenendozen. Ze kwamen meestal uit vakantieplekken. Vanuit het nabije België meldde ze 'Oei wat is het hier buitenland. Roos, van je haar, heet hier pellekens.' Een taalkunstenares dus, ook al heeft ze meer bekendheid als culinair deskundige. Ik heb het voorrecht gehad kookcollege bij haar te lopen in het kader van de Academie Waterland, waarvan ze nog een tijdlang rector magnifica is geweest.

Taalkunstenaar is hij die taalgeboorte mogelijk maakt. Anne deed dat. Het sterkste staaltje is het neologisme dat zij smeedde toen ik haar vroeg naar het gesprek dat Nico met een bevriende publicist de avond tevoren had gehad. 'Hoe was het, Anne?' 'O, leuk hoor, gezellig. Ja, wel de hele avond hanepikkelullie hè.'

Twee mannen bij elkaar. Snedigheid. Elkaar aftroeven. Punten scoren. Verbaal machismo. Anne vond er spontaan een woord voor. Hanepikkelullie. Ik heb de term er in gehouden, gebruik hem nog regelmatig. Hanepikkelullie voorziet in een behoefte. Ik wacht er nog steeds op dat deze taalkleuter opgroeit en zich gaat vermenigvuldigen onder de mensen.