De platte helm

Wanneer King Kong daar boven op de wolkenkrabber zit, verschijnen er Amerikaanse gevechtsvliegtuigen waarin militairen zitten die er op uit zijn om hem met mitrailleurvuur te doden. Tot mijn verbazing zie ik dan dat de militairen van die platte helmen dragen

Zelf heb ik zo'n platte helm nog vele malen op mijn kop gehad. Toen ik eind 1950 voor mijn nummer moest opkomen bij de Intendance in Amsterdam, kreeg ik bij de foerier in de voormalige Oranje Nassau Kazerne aan de Mauritskade, met allerlei andere nuttige spullen, ook zo'n helm.

Een kreng van een ding. Als je bij een bepaalde schietoefening op je buik moest liggen en geacht werd door het vizier van je Lee Enfield te kijken, ging dat platte geval wiebelen. De platte rondomlopende rand kwam voor je ogen of sloeg tegen je nek, vooral wanneer je echt schoot, met bijbehorende enge knal en akelige schok tegen het sleutelbeen. Mijn ronde dienstbrilletje, aan het uiteinde kunstig achter de oorschelp gedraaid, kon er niet recht op de neus bij blijven.

Ik heb altijd gedacht: dit model moet bedacht zijn door een Brit. Iemand uit Haworth, die de opdracht had verworven via een oude schoolvriend die op het Ministerie van Oorlog werkzaam was geraakt. In Haworth had die ontwerper omgang met de Brontë sisters, wat hem weinig tijd had gelaten om na te denken over het krijgswezen.

De King Kong film leert me dat die wanhelm nog een tijdlang ook dienst heeft gedaan in het Amerikaanse leger, alvorens plaats te maken voor de bolvormige helm die de militairen droegen die in 1945 een einde maakten aan het Derde Rijk. De Engelse overwinnaars hielden in dat jaar nog stevig vast aan hun malle traditie, die overigens ook nog feilloos paste bij allerlei ander onhandigs waar de soldaat me werd uitgedost. Ik noem alleen maar de potsierlijke patroontassen, de beenkappen, de koppelriem met zijn koddige koperen gesp. Allemaal leerzaam: bol of plat, gerieflijk of hinderlijk, mal of handig, het doet er niet toe, de oorlog kan gewonnen worden - het is de spirit die het 'm doet.