Honthorst/De verloochening van Petrus

Gerrit Honthorst (1592-1656) heeft invloed van Caravaggio ondergaan. Dat is wel te merken aan zijn schilderij 'De verloochening van Petrus' dat hij rond 1620 maakte, toen hij tegen de dertig liep. Maar je ziet ook wel dat dit door een Nederlandse meester is gemaakt.

Ten opzichte van Caravaggio heeft Honthorst de thematiek verschoven. Het contrast tussen licht en donker, het spel van clair-obscur, doet de aandacht vooral gaan naar de dienstmaagd. Haar opgeheven vinger samen met haar vermanende blik dagen Petrus uit om eerlijk voor de dag te komen met zijn overtuiging. De arme Petrus voelt zich zichtbaar in een beoerd parket.

Er zijn veel getuigen. Die worden gestoord bij hun kaartspel. De kaarter die aan onze kant, de kant van de kijker, aan tafel zit strekt zijn hand uit in de richting van iemand waarvan de aanwezigheid, links, alleen kunnen vermoeden, want we zien hem niet. Een Romeinse soldaat? We stellen ons voor dat die kaarter een soldaat uitnodigt om de zaak even vlug te regelen, opdat de kaarters niet bij hun spel worden gestoord.

Ik stel me voor dat de thematiek in dit geval dubbel is. Enerzijds de in alle onschuld geuite claim om eerlijk te zijn. En anderzijds de triomf van de onverschilligheid, die het wint van de naastenliefde. Entertainment vóór alles - het credo van zegevierend hedonisme. Ons, verwende 21e-eeuwse westerlingen, niet geheel onbekend.

En de arme Petrus, een beetje terzijde, staat er maar gekweld en meelijwekkend bij.