Juliette Drouet schreef

Juliette Drouet is een levenlang de intieme vriendin van Victor Hugo gebleven, ook toen hij andere minnaressen had. Ze hebben veel liefdesbrieven gewisseld en, onder ons gezegd en gezwegen: die van Juliette vind ik grandioos in hun ongebreidelde authenticiteit. Die kon liefhebben. Die kon het zeggen.

Ik citeer verder uit de brief die ze Hugo schreef naar aanleiding van hun gezamenlijk zien voorbijkomen in Parijs van de gestorven Napoleon.

'Dank je wel mijn aanbeden Toto. Dank je wel uit de grond van mijn hart, dat je me de zegetocht van onze keizer hebt laten meebeleven aan jouw zijde. Je weet niet, je kunt dat zelf ook niet weten, hoe je adorabele ogen straalden toen het rijtuig met het lichaam voorbijkwam. Het leek wel of je blik door de planken en de draperieën heenging en zich vasthechtte op het gezicht van de dode, met eerbied, met bewondering. Ik lieg niet wanneer ik zeg dat er tijdens die feestelijke intocht de beide door God geschapen meesterwerken aanwezig waren. De ene gestorven, en al heilig verklaard. De andere levend, en al onsterfelijk.'

De aanhef van een brief van een jaar tevoren citeer graag in het Frans. Een vertaling lijkt me overbodig:

'Bonsoir, rhinocéros, tigre royal...'

Met de aldus gekwalificeerde man is ze tot aan haar dood, vijftig jaar na het begin van hun verhouding, innig bevriend gebleven.