Le Roi des Aulnes

Michel Tournier kreeg in 1970 de Prix Goncourt voor zijn originele roman 'Le Roi des Aulnes'. Die woorden vormen de Franse vertaling van het Duitse 'Der Erlkönig'. Een verwijzing dus naar het Goethe-gedicht over de vader die rijdt door nacht en wind. Met warm in zijn arm, dat arme kind.

Tja, dat vertalen. Is die Erlkönig een Elzenkoning? Als de vader in Goethes gedicht ziet dat het kind bang is en vraagt waarom, krijgt hij ten antwoord: 'Siehst, Vater, du den Erlkönig nicht? Den Erlenkönig mit Kron' und Schweif?' Met een kroon en een staart. Aanstellerij, denkt vader. Hij zegt: 'Mein Sohn, es ist ein Nebelstreif.'

Wat heeft dat met een elzenboom te maken? Een 'Erlenbaum'. Hoe kwam Goethe bij dat prachtige woord 'Erlkönig'? Hij had het van zijn oudere collega-dichter Herder. En die had het weer van een oude Deense tekst waarin sprake is van een elfenkoning. Maar er is iets mis gegaan bij het vertalen.

De dichter Herder verdwaalde even bij het omzetten van een Deense mythe naar het Duits. Resultaat: hij zorgde voor een blijvende verrijking in de wereldliteratuur, om nog maar niet te praten van de muziek, dank zij Schubert.

Goethes Erlkönig is de personificatie van dat wat een bedreiging vormt voor een kind. Een kind, in wie zich onbesmette onschuld incarneert. Een kind, dat door de vader au sérieux moet worden genomen. Een kind, dat door de volwassene moet worden gedragen. Opdat die volwassene zich door dat kind kan laten leiden. Opdat het kind hem beschermen kan. Want voor kinderen geldt wat ik de god Visjnoe heb horen zeggen tijdens een India-voorstelling van het Internationaal Danstheater: 'Their purity protects life'.

Daarmee is een basis-thema in het boek van Tournier aangegeven.

Hij wil dat we onze denkgewoonten ondersteboven keren.