Meijsing/ Sappho - liefde en schaamte

Als het waar is dat het onder-woorden-brengen een van de onverbiddelijke componenten van de liefde is, dan valt te begrijpen waarom Doeschka Meijsing in 'Over de liefde' het verband tussen liefde en schaamte legt. Het is moeilijk te begrijpen, maar het is bijzonder dat zij het aandurft om het verband zo nadrukkelijk te leggen.

Sappho dichtte:

als je hart alleen
maar verlangde naar
wat mooi is en goed
als je tong
niets slechts bedacht

zou schaamte
je ogen niet
versluieren
dam zou je openlijk
je gedachten uitspreken

Verliefd zijn en je daarvoor schamen? Ja. Omdat het eigenlijk niet uitgesproken mag worden. Pips eerste liefde gold een lerares, toen ze twaalf was. Pas jaren later beseft ze dat het zo benoemd kon worden, wanneer mensen haar zeggen 'Je was verliefd op mevrouw Vermeer, hè?'

'Ik schrok. Ik ging over op een ander onderwerp, ik wilde het niet horen? Verliefd? Ik? Ik wist nog nauwelijks wat verliefdheid was in die jaren en het was bovendien iets wat je op een jongen was, niet op een getrouwde vrouw met afstandsbediening. Maar het begon in zijn volle kracht tot me door te dringen, zo erg dat ik me schaamde, dat ik weg wilde kruipen voor de stralende werkelijkheid dat ik op twaalfjarige leeftijd mijn eerste, hemel en aarde omvattende liefde beleefde, gedoemd tot niets, maar niet zonder eeuwigdurende merktekens.'

Dit verneemt de lezer kort na het begin van de roman. Het verhaal dat zich dan ontvouwt heeft in meer dan één opzicht het geraffineerde karakter van een detective. Er is een intrigerende dvd die in de brievenbus van Pip is gegooid; je voelt wel aan dat dat iets te betekenen moet hebben. Er is de periode van Pips geheugenverlies, na een ernstig ongeluk ('Wat deed ik daar op de Willemsparkweg, voordat het ongeluk gebeurde?').

In een slothoofdstuk dat me zeer heeft ontroerd komt de oplossing van die raadsels. Er wordt een kring gesloten in de verhaalstructuur, die zo losjes geweven lijkt maar zich openbaart als verblufffend. De beminde lerares blijkt, eveneens als twaalfjarige, een liefde te hebben gekend die ze een levenlang verborgen heeft moeten houden op straffe van schaamte.

Op de afbeelding: Sappho. Laten we ons maar voorstellen dat ze er zo heeft uitgezien.