De vlucht van de mijt
Mijten die op en van de veren van vogels leven blijken het uitvallen van een veer te kunnen voorspellen. Zo vermijden ze dat ze van het ene op het andere moment met slechte vooruitzichten alleen door de wereld zweven, verstoken van de lichaamswarmte van de vogel.
Zó begint in 'Trouw' de onvolprezen vogelkenner Henk van Halm zijn leerzame artikel over de semiotische kundigheid van de vogelmijt.
We kunnen iets herkennen bij dit onaanzienlijke medeschepsel van ons: ook de mijt (let op de spelling) wil vastigheid.
Als hij in de gaten krijgt dat de veer waarop hij zijn stek gekozen heeft wel eens los kan raken, wegens rui, dan zoekt hij een veiliger plek. Hij vlucht. Net als een verstandig mens die zijn leven in gevaar weet in het verkeerde land waar hij leeft.
Dit schrijvende denk ik aan de dissidente Chinese auteur en schilder Gao Xinjiang. Hij ontvluchtte zijn vaderland toen hij kon aanvoelen dat blijven al te riskant werd. We kunnen ook denken aan Mexicanen of Afrikanen die hun geboortegrond ontvluchten omdat ze daar niet meer vinden wat ze voor een menswaardig bestaan nodig achten.
Net als de mijt vlucht de mens voor een bedreiging van zijn existentiële toekomst. De bedreiging ervaart hij door tekens die hij herkent en die hij weet te interpreteren. Tekens die hem zeggen: het is tijd om te vluchten.
Het vluchtgedrag van de vogelmijt wordt bestudeerd door zoölogen van de universiteit van Debrecen, in Hongarije. Ze doen dat bij 'ruiende en niet-ruiende boerenzwaluwen', zoals Van Halm ons laat weten. Ik ben jaloers op die onderzoekers. Alsmaar omgaan met die prachtige vogels in dienst van de wetenschap: een voorrecht. Ik hoop dat ze het voorzichtig doen.
Ze gissen nog, die zoölogen, naar de aard van de tekens waar de mijten hun interpretaties aan verbinden. Jammer dat de boerenzwaluwen ze het niet eenvoudigweg vertellen kunnen. Wat mij betreft hoeft de research niet te worden voortgezet; ik weet op dit punt nu genoeg.
Ik kan een vergelijkbaar research-object noemen, dat sneller resultaat belooft. Onder de arme drommels die vluchtgedrag vertonen - onder hen bijvoorbeeld die met groot verzuip-risico in wankele boten van Afrika naar Europa komen - moet een vergelijkbaar onderzoek (waarom doen ze het?) aanzienlijk minder moeilijk zijn.