Dood op krediet

Waar komt de ellende vandaan? Van het geld lenen natuurlijk.
Als de literatuur een beetje behoorlijk gelezen was, dan had men het kunnen weten. Céline heeft zijn tweede grote roman, in 1936, al de titel gegeven: Mort à crédit.

Als we met dat poffen doorgaan, dan gaan we op den duur nog dood op krediet. Céline heeft er op gezinspeeld. Krediet is een monsterlijk iets. Wie geld beschikbaar heeft, dient weg te geven. En als hij daar een tijdelijk karakter aan wil geven, alla, maar rente vragen is schandelijk. Dat maakt het mogelijk om te stelen van de armen om jezelf te verrijken.

Een van de schitteringen van de Nederlandse taal is dat we het werkwoord 'lenen' een dubbele betekenis gunnen. Je leent aan en je leent van. Prêter. Emprunter. Andere talen, ook de mooiste, hebben er twee woorden voor nodig. Dat wij er maar één hebben, laat zien - aan wie het wil zien - dat het om een eenheidshandeling gaat, met een contractueel, karakter. Dat het gaat om geven en nemen, om dienstverlening met een vertrouwensaspect. Rente heeft een graai-aspect. Wie rijk wordt door rente is op zijn manier een crimineel. Dat kunnen we leren van die specifieke semantische, hoogwaardige, kwaliteit van het Nederlandse woord 'lenen'. Laten we er maar trots op zijn.

Het allermooiste voorbeeld van de wederzijdsheid, die de fraaiste connotatie is van het Nederlandse woord 'lenen', werd gegeven in de winter van het jaar 1947 op de Achterzijdsburgwal te Amsterdam. Er was ruzie tussen twee personen ontstaan, op straat.

De kunst is dan om met luide stem de ander vreselijke ziekten toe te wensen.
Krijg de kanker.
Krijg de tering.
Krijg de tyfus.
Krijg de klere (= kolere; = cholera).
Soms ook gepreciseerd: Krijg de tering in je hart.

Bij die speciale gelegenheid, had de aangesprokene een treffend weerwoord.

'Dat leen je me maar.'

Waarmee gezegd wil zijn: ik aanvaard het voor even. Maar je krijgt het terug. Zo hoort het ook. Of er bij deze gelegenheid aan rente is gedacht? Daarover is me niets bekend.