Vegetatie-intelligentie
Mensen en dieren hebben intelligentie. Hoe zit het met de planten? Zij ook. Biologen in Bonn gaan er van uit dat ook planten over intelligentie beschikken. Zij doen proeven die de hypothese aannemelijk kunnen maken.
De biologen in Bonn gaan er van uit dat het intelligent vermogen van een plant in zijn wortels schuilt. Bijna had ik geschreven: in de wortel wortelt.
In de top van de wortel, om precies te zijn. Die veronderstelling vergemakkelt het nemen van proeven. Je kunt namelijk vergelijken wat een volwassen wortel doet in vergelijking met eentje waarvan de kop is verwijderd. Je laat twee plantenwortels in nauwe gangetjes voortgroeien, de een volledig, de ander met afgesneden kop. En bekijkt het verschil.
De onthoofde wortel groeit domweg rechtdoor. De andere zoekte duidelijker zijn weg, soms een beetje naar links en soms een beetje naar rechts. Dat is de intelligente wijze van voortgaan. Je ziet wortels het doen.
Ik was verrukt toen ik dit vernam. De wortels geen ons, reëel en metaforisch, een voorbeeld.
Het levende wezen dat alsmaar rechtdoor wil, zonder vergissing, zonder afwijking, doet het niet goed. Het is stompzinnig om het zo te willen doen. Denk aan de fietser. Hij gaat voort naar zijn doel door zijn weg in de gaten te houden, hij moet zijn ogen gebruiken. Hij moet op de pedalen te trappen - zijn voeten moeten hun werk doen. En zijn handen gebruikt hij om het stuur te hanteren. Met dat stuur gaat hij af en toe een beetje te veel naar rechts en af en toe een beetje te veel naar links. Zijn ogen laten het hem weten. Zijn voeten trappen rustig door. Zijn handen brengen de nodige correcties aan.
De vreselijkste fout die de fietser maken kan is om zijn stuur vast te zetten. De fietser met het vaste stuur valt om, gegarandeerd. Hoeveel naar links en hoeveel naar rechts is niet belangrijk, als hij maar blijft bijsturen. Het is een grondprincipe in de cybernetica, de stuurkunde.
Zo moeten we ook leven. We moeten op onze wortels vertrouwen. En we moeten ze de ruimte geven om te zoeken, afziende van stompzinnig dogmatisme, het koploze rechtdoor.