De Troelstra-biografie van Piet Hagen

De dichter Koos Hagen tref ik van tijd tot tijd in Ovidius, op de hoek van Spuistraat en Raadhuisstraat, onder het dak van Magna Plaza, dichtbij de achterkant van het paleis op de Dam en de voorkant van de Letterenfaculteit van de UvA. We spreken dan, Koos en ik, over de dingen in het leven en in de wereld. De laatste keer wees hij mij op het recentelijk verschijnen van de biografie van Troelstra, die zijn broer Piet Hagen heeft geschreven.

Wat een zegen dat hij het deed. Had hij het niet gedaan, ik zou dat boek waarschijnlijk niet hebben gekocht. Gistermiddag heb ik het gedaan, en nu op de ochtend van de volgende dag kan ik melden dat ik gevorderd ben tot bladzijde 168.

Op de volgende bladzijde zal de biograaf Hagen me meenemen naar het Amsterdam van 1893. De eerste jaren van Troelstra heb ik al achter de kiezen, de jongste jaren van Pieter Jelles in Friesland, zijn heitelân. Over zijn studententijd in Groningen heb ik gelezen. Over Troelstra's start als sociaal voelende advocaat en over het begin van zijn actieve leven als 'politicus uit hartstocht'. 'Politicus uit hartstocht', het is de titel die de biografie heeft gekregen.

Na bladzijde 169 heb ik er nog 800 voor de boeg, want de laatste bladzijde heeft nummer 969. Toen ik de boekwinkel verliet droeg ik iets mee waarvan ik, alvorens te lezen, al wist: dit is geen boek, dit is een monument.

Dat is het ook, maar na het lezen van die eerste bladzijden weet ik beter. Zo'n helder geschreven biografie van een groot Nederlander, het is een voor ons, lezers van ruim een eeuw later, een waardevolle geschiedenisles. In alle opzichten. Er wordt een schildering geboden van allerlei aspecten uit het bestaan in het verleden. We komen ze tegen, de mensen van vroeger, boeren, burgers, arbeiders, politici. De eerste socialisten. Friesland, de Friese taal, de linkse stromingen, denkbeelden. We leven persoonlijk leven mee. Menselijke zorgen: om relaties met de andere sekse, met vader, met dierbaren. Om werk, om geld. In andere tijden, andere context, maar met herkenbare constanten.

Zo'n pil kan een mens uiteraard niet in één ruk uitlezen. Zou ook niet goed wezen. Je moet ook uitpuffen, mijmeren. Ga ik doen, maar wie dit leest moet weten: ik zal doorgaan en voorzie dat ik nog over mijn leeservaringen kom te spreken.