Pipole!

Mijn levensgezellin is Franstalig. Ze koopt graag een Franse krant, Le Monde of Libération. Soms leest ze iets waarvan ze vindt dat ik dat waarschijnlijk ook interessant zal vinden. Dan vind ik op een bepaalde bladzijde een artikel aangekruist en een enkel begeleidend woord.
Zo stond er bij een artikel in Le Monde van 26 mei 2007 in de kantlijn, geschreven in haar handschrift: 'Pipole mais croustillant!' Het artikel gaat over de weduwe van Lord Ashley-Cooper, de vermoorde Earl van Shaftesbury. Hij trouwde met haar op 5 november 2002. In Hilversum.

'Croustillant' betekent letterlijk: knapperig. Als je een artikel 'croustillant' noemt, dan is het pittig, met een ondeugende connotatie.
Om te begrijpen wat 'pipole' betekent, moet je bij de tijd gebleven zijn met je kennis van het levende Frans van onze tijd.

'Pipole' is de Franse transcriptie van het Engelse 'people'. De betekenis is bij de oversteek van het Kanaal een tikje gewijzigd. In Frankrijk binnengekomen heeft het woord de betekenis gekregen van 'iemand bekend uit de media'. In het Franse blad 'Public' heb ik, bijvoorbeeld, kunnen lezen dat kinderen adopteren op dit moment trendy is geworden 'chez les pipoles'.

Eerst dacht ik te kunnen zeggen dat 'un pipole' het Franse equivalent is van BN. Maar de mondialisering heeft met zich meegebracht dat grenzen niet gelden bij de benoeming tot 'pipole'; je kunt op die benoeming ook aanspraak maken wanneer je uit Canada of België zou komen. Céline Dion is net zo goed pipole als Johnny Halliday, de favoriete harlekijn van president Sarkozy.

Ik besprak deze Franse taalverrijking met Cees Eijgenraam, de Nederlandse kioskhouder vlak bij het Louvre, op vrijdag de dertiende, daar in Parijs geldend als een geluksdag, waarop velen een gok wagen in de loterij, maar dit tussen haakjes. Hij stelde voorzichtig dat alleen personen uit de wereld van entertainment als pipole kunnen gelden. Politici niet, meende hij.

Ik moet dat nog verder onderzoeken. En zit ondertussen met een nog geraffineerder probleem: mogen een dode graaf en zijn nog levende weduwe met het woord Pipole worden aangeduid. Ik geloof van wel, vooral al omdat ik het woord heb aangetroffen onder de pen van mijn geliefde. Helemaal zeker ben ik nog niet, maar ik heb goede hoop dat ik er wel uit kom.

Die dekselse ontwikkelingen van de levende taal, overal ter wereld, het levert boeiende vragen op. Minstens even boeiend als de vraag of de gravin van Shaftesbury door het gerechtshof in Nice mede-schuldig zal worden bevonden aan de veronderstelde moord op haar echtgenoot, wiens lijk vijf maanden na zijn verdwijning in Cannes in een plaatsje verderop werd gevonden. Croustillant!

De afbeelding toont het paar in gelukkiger tijden, toen de rond-minnende aristocraat nog niet had laten merken dat hij zich van de gravin wilde ontdoen ten gunste van een nieuwe verovering.