taal / semiotiek

It happened that Maurice Béjart organized a trip with his dance company to an African village, well known for the lust for dancing of its inhabitants. Béjart was curious to experience reactions of extremely dance-loving people to his ballet-art.

A stage was installed in the village. People all around were acknowledged that a dance performance would take place at such and such hour. Many local people were present when the curtain went up. The ballet-dancers started to dance.

Then, an amazing thing happened.

Maurice Béjart organiseerde ooit met zijn balletgroep een uitvoering in een Afrikaans dorp waarvan de bewoners bekend stonden als mensen die dol waren op dansen. Béjart wilde wel eens meemaken hoe deze Afrikanen zouden reageren op een optreden van zijn dansers.

In het dorp werd een toneel opgericht. Rondom werd bekend gemaakt dat er dan en dan een dansvoorstelling zou plaats vinden. Er was een groot publiek aanwezig toen het gordijn werd opgehaald. Béjarts dansers begonnen te dansen.

Orale literatuur, als kunst beschouwd, maakt onderdeel uit van een cultuur. Het is eveneens een 'performing art', een uitvoerende kunst, net als ballet-dansen.

Ik zeg dat om te rechtvaardigen dat ik voor mijn inleidende voorbeeld een incident uit de balletwereld heb gekozen. Door orale literatuur met ballet te vergelijken, leg ik de nadruk op de specificiteit van orale literatuur als een vorm van 'performing art'. Dat orale literatuur tot de uitvoerende kunsten behoort is iets dat we goed in gedachten moeten houden, omdat hiermee een verschil is aangeven met de geschreven literatuur.

Orale literatuur, als kunst beschouwd, maakt onderdeel uit van een cultuur. Het is eveneens een 'performing art', een uitvoerende kunst, net als ballet-dansen.

Ik zeg dat om te rechtvaardigen dat ik voor mijn inleidende voorbeeld een incident uit de balletwereld heb gekozen. Door orale literatuur met ballet te vergelijken, leg ik de nadruk op de specificiteit van orale literatuur als een vorm van 'performing art'. Dat orale literatuur tot de uitvoerende kunsten behoort is iets dat we goed in gedachten moeten houden, omdat hiermee een verschil is aangeven met de geschreven literatuur.

Taaltekens leiden levens, net als wij allen. Ze worden geboren en ze leven er op los. Op een dag constateren we dat ze gestorven zijn. Het woord 'vlaflip', bijvoorbeeld, is eens gecreëerd, het heeft een tijdlang bestaan en nu is het uit de circulatie. Net als 'ootmoed', ik noem maar wat.

Ik sta aan de rand van Amsterdam in een reusachtig gebouw waar allemaal nuttige dingen voor de bouw staan opgeslagen. Je kunt ze daar kopen. Ik zie ook knoestige mannen handige karretjes voortduwen met grote planken, glimmende buizen, potten met verf. Ze zijn op weg naar de kassa.

De firma heet Bouwmaat, een naam die een te waarderen dubbelzinnigheid heeft.
Mijn zoon Pepijn, die me hierheen meevoerde, heeft me hier aan de balie niet ver van de kassa alleen gelaten, opdat hij iets zoeken kan dat hij van node heeft. Ik wacht op zijn terugkomst en kijk om me heen.

Auteurs: Hans Ekkel en Aart van Zoest
Uitgever: BZZTôH
ISBN: 90 453 0352 3
Aantal blz: 192
Prijs: €13,50

Welke Nederlander gaat er niet naar Frankrijk? In de zomer trekken we massaal per auto, motor, trein en fiets naar Nederlands
geliefdste vakantiebestemming, vaak een caravan achter ons aanslepend. En de echte droom van vele landgenoten is er een huis
te bezitten. 'Een huisje', zo zeg je dat.

Je hebt van die beginzinnetjes waarmee je iets confronterends inleidt. Ik geloof dat we zoiets een prolepsis mogen noemen. 'Ik ben het geheel met de vorige spreker eens...' En dan komt er 'maar...'. En een nieuwe hoofdzin waarin uitgesproken wordt dat je het niet met de vorige spreker eens bent.

'Je bent een aardige kerel, maar dat had je niet moeten doen. Wat jij gedaan hebt, dat doen alleen hufters.'
'Ik wil niet zeuren, maar...' En dan zeuren maar.
'U hebt gelijk, maar...' En dan komt het bewijs dat u het volledig mis hebt.
En zo voort. Voorbeelden genoeg.

Zelf mag ik wel eens beginnen met 'Ik wil niet astrant zijn, maar...'

Op een muur van de Noorderkerk in Amsterdam is te lezen:

MAANDAG 24 FEBRUARI 1941
'S AVONDS OM 6 UUR
SPRAKEN LEDEN VAN DE TOEN VERBODEN
COMMUNISTISCHE PARTIJ VAN NEDERLAND
HIER 250 MEDEBURGERS TOE.
ZIJ RIEPEN OP TOT EEN PROTESTSTAKING
TEGEN HET WEGVOEREN VAN 100 JOODSE
AMSTERDAMMERS DOOR DE DUITSE BEZETTER.
DE VOLGENDE OCHTEND BRAK
DE FEBRUARISTAKING UIT.

Die tekst vervult mij met woede en walging.

Dat taal wordt mishandeld, alla. Maar dat het gebeurt op de Dam, neergebeiteld in de gebogen muur van het Nationale Monument, dat mag toch als vreselijk worden beschouwd.