kunst

Het schilderij zag ik in het Musée d'Orsay, toen daar een speciale expositie van Russische schilderkunst te zien was. Het is van Isaac Levitan (1860-1900), geboren Litouwer, geniaal landschapsschilder.

Dit schilderij heet De Vladimirka.

Toevallig hoorde ik Rembrandt mompelen, gisteren, toen hij De Volkskrant had gelezen. Ziehier wat ik hoorde:

'Ik zag in de Volkskrant een afbeelding op de voorpagina van een schilderij van me dat ze Het joodse bruidje hebben genoemd. Mij best. Als ze maar inzien dat het gaat over liefde tussen man en vrouw.

Dodog Soeseno's artistieke onwikkeling voert hem van de romantisch-erotische droomvoorstellingen van zo'n vijf jaar geleden naar zijn 'Diary of Expectations'.

Jan Steen laat ons verschillen zien met nu. De kinderen gingen in de zeventiende eeuw net zo gekleed als de grote mensen. Er was geen centrale verwarming; er is een schoorsteen bij het open vuur, waarbij een jongen omhoog kijkt of hij Zwarte Piet nog ziet.

In 1885 sterft in Nuenen dominee Van Gogh, vader van Vincent. Kort daarna maakt de zoon het schilderij met de opengeslagen Bijbel. Niets op dit schilderij is verzonnen, niets bevindt zich daar toevallig. Alles is gearrangeerd om een betekenis te krijgen. Met dit kunstwerk zijn we eigenlijk niet in het domein van het reële. Vincent voert ons binnen in het domein van het symbolische. Hij toont symbolen, die hemzelf betreffen.

Even was ik in Parijs, het culturele centrum van de wereld. Het eerste wat ik zag was een tentoonstelling in het Huis van de Japanse Cultuur. Een modern gebouw en toch heel prachig, aan de quai Branly, bijna in de schaduw van de Eiffeltoren.

Het ging om de Yokai.

De Russen vormen een groot volk. Afgezien van de historische realiteit dat ze een reusachtige bijdrage hebben geleverd aan onze bevrijding van de nazi-Duitsers, nemen ze een bewonderenswaardige plaats in op de gebieden van literatuur, muziek, dans. Uit hun midden zijn reuzen en reuzinnen voortgekomen.

Bestaan engelen? Zeker wel. Kun je ze zien? Nou nee, ze behoren tot de onzichtbare wereld. Maar kunstenaars maken ze zichtbaar voor ons. Er zijn heel veel voorstellingen van de engel die aan Maria komt vertellen dat ze een kind zal baren dat Christus zal wezen.

Vallen er nog kunstenaars te ontdekken die ons tot dusver onbekend zijn gebleven? Jazeker. We hoeven op dit moment, maart 2007, maar naar het Tropenmuseum in Amsterdam te gaan en we ontdekken er een. Johannes ten Klooster, groot beeldend kunstenaar. Vooral zijn houtsneden zijn adembenemend mooi.

Vijfentwintig jaar geleden. We kwamen in Utrecht bijeen, Ariane Pikaar, Bart Cras en ik. Zij waren beiden bestuursleden van de Nederlandse Volkshogeschool Méridon, in Frankrijk in de vallée de Chevreuse. We hadden daarover iets te bepraten. De lunch gingen we gebruiken in het restaurant van hotel Pays-Bas, dat toen nog bestond, aan het Janskerkhof.

Wat zouden we gaan consumeren? Het moest niet te zwaar wezen. De keuze viel op de Herentoast. Zo'n woord op het menu daagt uit tot een avontuur.