literatuur

Het kan niet genoeg worden gezegd: het Amerikaanse hoertje Molly, een personage dat heel en passant voorkomt in de grootse roman Voyage au bout de la nuit, van Céline is de mooiste en meest ontroerende evocatie van een vrouw in de gehele wereldliteratuur.

Ekkel is dit vooral: een revolutionair. Niet een 'marxistische doctorandus', zoals een zelfingenomen luldebehanger hem wel eens heeft aangeduid, maar een antipathetische wereldveranderaar die niet predikt maar vragen stellend vóórleeft hoe het moet, poëtisch op weg naar revolutie.

De mens-dichter Frits Ekkel is zelf een gedicht. Een sedentair, ter aanvulling van de vrouwelijk nomade Tsvetajeva. Ter aanvullende onderscheiding van de mens-dichteres laat ik een gedichtgericht poëem van zijn hand hier volgen.

In dat gedicht op de muur in Leiden richt Marina zich tot haar gedichten met woorden van weemoed en troost: jullie blijven nu nog in het donker van de onbekendheid, maar ooit komen jullie nog wel aan de beurt. En zo is het inderdaad gegaan.

Marina Tsvetajeva. In Leiden, in de Nieuwsteeg, is negen jaar geleden een gedicht van haar op een muur aangebracht. Dat is geweldig. De stad Leiden bewijst daarmee eer aan Marina, een van de grootste dichteressen ooit. En tegelijk heeft het stadsbestuur dat besliste dat dit gebeuren moest zichzelf daarmee ook eer bewezen in de ogen van mensen die, zoals ik, poëzie een ereplaats in hun levensvisie geven.

Het boek 'Werken' van de Russische dichteres Tsvetajeva heb ik ooit gekocht om kennis te kunnen nemen van haar werk, maar eigenlijk toch vooral als een bescheiden eerbewijs aan die dappere uitgever Van Oorschot, die met zijn Russische Bibliotheek Tsjechow, Tolstoj, Toergenjew, Poesjkin, Dostojewski en andere grote Russen voor ons Nedelanders toegankelijk heeft gemaakt.

Alvorens het te hebben over de madeleine die hem op het spoor gaat brengen van de verloren tijd geeft Proust zich over aan enige bespiegelingen over het geheugen, dat ons immers op het spoor moet brengen van dat wat we in het verleden ervaren hebben. Kan het geheugen, dat zwoegerige hulpmiddel, ons helpen om iets uit het verleden op te halen?

Gerard Reve heette nog Gerard Kornelis alias Simon van het, toen De avonden verscheen in 1947. Hij liet het boek beginnen met een zin die zijn talent al onmiddellijk verraadt: 'Het was nog donker, toen in de vroege morgen van de tweeëntwintigste december 1946 in onze stad, op de eerste verdieping van het huis Schilderskade 66, de held van de geschiedenis, Frits van Egters, ontwaakte.'

Die regels van Albert Verwey op de Beurs van Berlage kunnen doen denken dat deze prominente tachtiger een ronkerige producent van onbegrijpelijkheid was. Het zou een misverstand zijn. Verwey neemt een goede plaats in temidden van de Nederlandse dichters.

Het is aangenaam toeven op het terras voor de ingang van de beurs van Berlage, althans wanneer het zonnetje wil schijnen over het Damrak. Hoeveel van die levensgenieters aldaar zullen een blik werpen op wat er boven hun hoofden aan dichtregels staat? Je moet drie keer kijken om het één keer te lezen. En begrijpen?