literatuur

Het manuscript van 'Suite française' van Irène Némirovsky is pas vele jaren na haar dood boven water gekomen. De tekst was neergekriebeld in een schrift dat jarenlang in het bezit was gebleven van een dochter van Irène Némirovsky.

Op 15 juli 1904 stierf Anton Tsjechow. Aan tuberculose en hartaanvallen. De actrice Olga Knipper, met wie hij nog maar kort tevoren getrouwd was, bedacht als medicijn: champagne. Het maakte Tsjechow vrolijk. ‘Ik heb al een tijdlang geen champagne meer gedronken’, grapte hij. Hij dronk en even later blies hij de laatste adem uit.

Een halve eeuw geleden las ik een boek van Jean Guéhenno, Journal d'un homme de quarante ans. Een flard woorden uit dat boek is me sindsdien bijgebleven; 'ce bel univers qu'il nous est donné de traverser'.

Arthur Rimbaud (1854-1891) was een wonderkind. In Charleville, provinciestadje in de Franse Ardennen, schreef hij op zijn vijftiende wonderschone gedichten. Hij stuurde ze op naar Parijs, naar Verlaine.

Lorca's schreeuw uit New York

Lorca is geboren in 1898. In Fuentevaqueros, een boerendorpje niet ver van Granada, Andalusië. Die omgeving heeft hem liefde bijgebracht voor de natuur, voor het landleven. Die liefde is terug te vinden in zijn gedichten.

In 2007 stierf Jan Wolkers, kort voor zijn 82e verjaardag. Wie het vernam heeft mogelijk gedacht aan de woorden die zijn vrouw niet lang voordien in een tv-interview uitsprak: 'Jan gaat niet dood'. Zo is het ook.

Het tiende boek van Hellema heet 'De woede van de wind'. Ondertitel: Reflecties. Geen verhalen dus, zoals in zijn eerste boeken, Langzame dans als verzoeningsrite (1982), Enige reizen dienden niet ter zake (1983), Joab (1984), of de latere bundel Bestekken. Plaatsbepalingen in de tijd (1989). Geen novelle, zoals Klèm ((1998).

Christian Bobin publiceerde zijn roman Geai in 1998, bij Gallimard. Het is een korte roman, 109 bladzijden.

De eerste zin van de roman is wonderbaarlijk:

Geai était morte depuis deux mille trois cent quarante-deux jours quand elle commença à sourire. Geai was 2342 dagen dood toen ze begon te glimlachen.

André Gide. Is hij vergeten? Niet in Frankrijk. In een boekbespreking in Le Monde, in 2001, dook zijn naam weer op. Hij werd een bederver van de jeugd genoemd. Die zou hij hebben geperverteerd door zijn pédérastie 'sans risque et sans amour'.

Verlaine en Rimbaud waren burgermanskinderen die niet wilden deugen. Ze wisten al jong dat ze dichter waren. De mooiste gedichten van Verlaine staan in zijn eerste bundel, Poèmes Saturniens, verschenen in 1866, toen hij net in de twintig was. In die bundel staat bijvoorbeeld 'Mon rêve familier', dat ikzelf het mooiste gedicht vind ooit geschreven.