Tiresias

Koning Oidipous heeft de ziener Tiresias opgetrommeld. Zo begint hij aan zijn onderzoek naar de oorzaak van de goddelijke woede die zich in Thebe openbaart door een pest-epidemie. Wanneer Tiresias voor Oidipus verschijnt is het duidelijk dat hij aan een vreselijke tweestrijd ten prooi is.

Het is zijn roeping als ziener om de waarheid te spreken. Dat betekent: te doen weten wat het goddelijk orakel hem te kennen heeft gegeven.

De waarheid die Tiresias te melden heeft is gruwelijk. Oidipus is tot koning van Thebe gekozen als opvolger van koning Laios. Deze was met een klein aantal dienaren op reis gegaan om een orakel te raadplegen, maar was onderweg gedood. De god is boos op de Thebaanse gemeenschap omdat die heeft nagelaten om er achter te komen wie Laios gedood heeft.

Tiresias weet wie het is, maar aarzelt om het te zeggen. Dat maakt Oidipous kwaad, hetgeen Tiresias ertoe brengt om, eigenlijk tegen zijn zin, te laten doorschemeren dat Oidipous de moordenaar is van zijn voorganger Laios. Oidipous slingert dan beledigingen naar Tiresias, waardoor een lelijke kant van 's konings persoonlijkheid aan het licht komt. Tiresias is blind en Oidipus bespot hem daar mee. Erger nog, Oidipous spreekt de volslagen uit de lucht gegrepen verdenking uit dat zijn zwager Creon achter de uitspraken van Tiresias zit.

Oidipous ziet in Tiresias een bedrieger, een vijand. Wat ziener. Tiresias uit verzinsels, om Oidipous van de troon te krijgen ten gunste van Creon, de broer van Iocaste.

Het tafereel van de elkaar afkattende Oidipous en Tiresias biedt dramatiek van hoog gehalte. De woorden die ze wisselen zijn als vlijmende messen, die een vreselijke afloop beloven. In hun dialoog toont Sophokles zich een geniaal toneelschrijver.

Je kunt je voorstellen welke sidderingen er moesten varen door de ziel van een onbevangen toeschouwer, iemand die in het oude Griekenland naar het theater gekomen was. Hij of zij beleefde dat nog maar in het eerste bedrijf. Vier bedrijven moesten nog komen.

Waar moest het heen, hoe moest dit verder gaan? Het Noodlot lijkt zich al in alle heftigheid aan te dienen.